Anthologie – Tu seras poète (Arthur Rimbaud)

21 avril 2026
Image :
Image : Anthologie-Rimbaud

En novembre 1868, alors qu'il n'est âgé que de quatorze ans, Arthur Rimbaud remporte un premier prix de composition en développant en hexamètres latins un motif emprunté à Horace. De cet exercice naît Ver erat…, où l'élève s'échappe de l'école pour goûter aux plaisirs du printemps, avant de voir sa vocation poétique annoncée : tu vates eris. Entre imitation savante et affirmation déjà très personnelle, ce texte laisse entrevoir l'éveil d’une sensibilité et d'une vocation. Amis des Classiques, à vous de jouer : proposez votre traduction de la première strophe !

Ver erat, et morbo Romae languebat inerti
Orbilius : dira tacuerunt tela magistri
Plagarumque sonus non jam veniebat ad aures,
Nec ferula assiduo cruciabat membra dolore.
Arripui tempus : ridentia rura petivi
Immemor : a studio moti curisque soluti
Blanda fatigatam recrearunt gaudia mentem.
Nescio qua laeta captum dulcedine pectus
Taedia jam ludi, jam tristia verba magistri
Oblitum, campos late spectare juvabat
Laetaque vernantis miracula cernere terrae.
Nec ruris tantum puer otia vana petebam :
Majores paruo capiebam pectore sensus :
Nescio lymphatis quae mens divinior alas
Sensibus addebat : tacito spectacula visu
Attonitus contemplabar : pectusque calentis
Insinuabat amor ruris : ceu ferreus olim
Annulus, arcana quem vi Magnesia cautes
Attrabit, et caecis tacitum sibi colligat hamis.

Interea longis fessos erroribus artus
Deponens, jacui viridanti in fluminis ora
Murmure languidulo sopitus, et otia duxi
Permulsus volucrum concentu aurâque Favoni.
Ecce per aetheream vallem incessere columbae,
Alba manus, rostro florentia serta gerentes
Quae Venus in Cypriis redolentia carpserat hortis.
Gramen, ubi fusus recreabar turba petivit
Molli remigio : circum plaudentibus alis
Inde meum cinxere caput, vincloque virenti
Devinxere manus, et olenti tempora myrto
Nostra coronantes, pondus per inane tenellum
Erexere... Cohors per nubila celsa vehebat
Languidulum roseâ sub fronde : cubilia ventus
Ore remulcebat molli nutantia motu
Ut patrias tetigere domos, rapidoque volatu
Monte sub aerio pendentia tecta columbae
Intravere, breve positum vigilemque reliquunt.
O dulcem volucrum nidum ! ... Lux candida puris
Circumfusa humeros radiis mea corpora vestit :
Nec vero obscurae lux illa similima luci,
Quae nostros hebebat mixta caligine visus :
Terrenae nil lucis habet caelestis origo !
Nescio quid caeleste mihi per pectora semper
Insinuat, pleno currens ceu flumine, numen.

Interea redeunt volucres, rostroque corona
Laurea serta gerunt, quali redimitus Apollo
Argutas gaudet compellere pollice chordas.
Ast ubi lauriferâ frontem cinxere corona,
Ecce mihi patuit caelum, visuque repente
Attonito, volitans super aurea nubila, Phoebus
Divina vocale manu praetendere plectrum.
Tum capiti inscripsit caelesti haec nomina flamma :
« ᴛᴜ ᴠᴀᴛᴇs ᴇʀɪs ». In nostros se subjicit artus
Tum calor insolitus, ceu, puro splendida vitro,
Solis inardescit radiis vis limpida fontis.
Tunc etiam priscam speciem liquere columbae :
Musarum chorus apparet, modulamina dulci
Ore sonans, blandisque exceptum sustulit ulnis,
Omina ter fundens, ter lauro tempora cingens.